تهیه آیزین‌گلاس از کیسه شنای ماهیان خاویاری

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور

2 انستیتو تحقیقات بین المللی ماهیان خاویاری، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، رشت، ایران

3 مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان، پژوهشکده آبز ی پرور ی آب های داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج

چکیده

آیزین‌گلاس ماده‌ای پروتئینی، شفاف و غنی از کلاژن است که به طور عمده از کیسه شنای ماهیان خاویاری استخراج می‌شود و به دلیل خلوص بالا، شفافیت و خواص ژلاتینی ویژه، کاربرد گسترده‌ای در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و چسب‌سازی دارد. در فرآوری ماهیان خاویاری، بخش قابل توجهی از وزن بدن به صورت زائدات دور ریخته می‌شود که کیسه شنا نیز بخشی از آن است. در حالی‌که این اندام حاوی ترکیبات کلاژنی با ارزش افزوده بالاست و می‌تواند به‌عنوان منبعی برای تولید آیزین‌گلاس مورد بهره‌برداری قرار گیرد. این مقاله به معرفی و مقایسه دو روش استخراج آیزین‌گلاس از کیسه شنای سه گونه خاویاری مهم دریای خزر شامل فیل‌ماهی(Huso huso)، تاس‌ماهی ایرانی (Acipenser persicus) و ازون‌برون (Acipenser stellatus)  می‌پردازد. روش هندی، ساده و کم‌هزینه است و با خشک‌کردن و خیساندن کیسه شنا، محصولی با کیفیت متوسط و بازده به طور نسبی پایین تولید می‌کند. در مقابل، روش نیمه‌صنعتی با بهره‌گیری از تیمارهای کنترل‌شده و تجهیزات ساده آزمایشگاهی، امکان تولید آیزین‌گلاس با بازده بالاتر، خلوص بیشتر، بدون بو و با شفافیت مطلوب را فراهم می‌سازد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که روش نیمه‌صنعتی به دلیل استانداردپذیری، ایمنی بیشتر و کیفیت یکنواخت، گزینه‌ای مناسب برای تجاری‌سازی در صنایع مختلف به شمار می‌رود. بهره‌گیری از این فناوری نه‌تنها به کاهش زائدات شیلاتی و افزایش بهره‌وری منابع آبزی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای توسعه اشتغال محلی در مناطق ساحلی ایران ایجاد نماید. با توجه به ظرفیت بالای پرورش ماهیان خاویاری در کشور و حجم زیاد پسماندهای این صنعت، ترویج استفاده از روش نیمه‌صنعتی برای استخراج آیزین‌گلاس می‌تواند به‌عنوان یک راهکار عملی، اقتصادی و سازگار با محیط زیست، در زنجیره ارزش ماهیان خاویاری نهادینه گردد.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار