مراقبت‌های بهداشتی از تخم ماهیان خاویاری در دوره انکوباسیون؛ با تأکید بر پیشگیری و کنترل قارچ‌زدگی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان

انستیتو تحقیقات بین المللی ماهیان خاویاری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

چکیده

انکوباسیون تخم ماهیان خاویاری، یکی از حساس‌ترین مراحل در تکثیر مصنوعی این ماهیان محسوب می گردد. بروز تلفات در این مرحله می‌تواند به کاهش قابل توجه بازده تولید بچه‌ماهیان منجر شود. در میان عوامل بهداشتی مؤثر بر کاهش زنده‌مانی تخم، قارچ‌زدگی و به‌ویژه آلودگی ناشی از اوومیست‌های جنس ساپرولگنیا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این عوامل معمولاً به‌صورت فرصت‌طلبانه بر روی تخم‌های مرده مستقر شده و در صورت فراهم بودن شرایط، از طریق رشد رشته‌ای و انتشار در محیط آبی به تخم‌های سالم مجاور گسترش می‌یابند. مطالعات انجام‌شده در مراکز تکثیر ماهیان خاویاری ایران نیز وقوع این مشکل را تأیید کرده‌اند و نشان داده‌اند که قارچ‌زدگی می‌تواند سهم قابل توجهی در تلفات دوره انکوباسیون داشته باشد. استفاده از تخم‌های سالم، شناسایی و حذف سریع تخم‌های مرده از مهم‌ترین ارکان پیشگیری از قارچ زدگی محسوب می‌شوند. در صورت بروز آلودگی، تشخیص به‌موقع و حذف منبع آلودگی باید در اولویت قرار گیرد و استفاده از مواد کنترل‌کننده، از جمله ترکیباتی مانند هیدروژن پراکسید، تنها بر اساس شواهد علمی، شرایط گونه پرورشی و مرحله رشد جنینی و نیز دستورالعمل‌های معتبر اجرا گردد. در سال‌های اخیر، استفاده از فرآورده‌های گیاهی با ویژگی‌های ضدقارچی نیز به‌عنوان رویکردی نویدبخش مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، کنترل موفق قارچ‌زدگی تخم ماهیان خاویاری نیازمند رویکردی تلفیقی مبتنی بر بهداشت، تشخیص زودهنگام، حذف کانون آلودگی و استفاده هدفمند و علمی از روش‌های کنترلی است.

کلیدواژه‌ها